Pazo de Valeixe

O Pazo de Valeixe , máis coñecido como o Palacio, era morada habitual dos sucesivos abades da parroquia. Estivo vinculado historicamente ó Pazo de Os Barreiros, situado na parroquia de San Xurxo de Vilar (Crecente), desde o que Basilio Gil, abade da freguesía de San Eusebio da Peroxa, diocese de Ourense, fúndase o vínculo e mayorazgo polo que os sucesores de este tiñan o dereito de presentación do beneficio curado de Santa Cristina de Valeixe. No edificio actual aprécianse algunhas reformas, sendo a máis acusada a que se efectuou na solaina barroca. No seu estado orixinal parece manterse o muro de peche, no que se abre o portalón de acceso, blasonado e tradicionalmente tapizado de hedra. A porta practicada no portalón áchase flanqueada por dous labras heráldicas. O da esquerda, cuartelado en cruz, representa as armas primitivas dos Gil e o da dereita recolle a alianza entre os Troncoso de Lira e os Gil de Araújo