Ruta de los monasterios
Buscador

San Salvador de Lérez

San Salvador de LérezO padre Feijóo en San Salvador de Lérez. Chema Fernández Román

Preto da desembocadura do río Lérez, en Pontevedra, levántase este mosteiro, que ten como particularidade unha galería con dobre arcada acaroada a un dos muros da igrexa. A fachada desta é sinxela e sobria ata o corpo das torres, onde a filigrana barroca fai a súa aparición. Moi restaurado, segue sendo destino cada o 21 de marzo dunha romaría en recordo da fama milagreira de san Benito, que o pai Feijóo discute ata no caso do que foi testemuña.

Sobre o ano da súa fundación existe controversia, pois, mentres o pai Yepes fala de finais do século IX, o pai Flórez atrásaa a principios do X. Aínda que isto é o de menos, porque é normal atoparnos con varias datas sobre a creación de moitos mosteiros de Galicia e do resto da península ibérica: escrituras sobre a intención de fundar o mosteiro, outras sobre o comezo das obras, outras sobre a consagración da igrexa… O rei Ordoño II estivo nestas orixes: “Nós, o Rei Ordoño II e a miña doa Elvira, cos poderosos e ilustres homes da nosa curia, e o bispo de Iria, Sisnando…” A proximidade á localidade de Pontevedra do mosteiro quizais condicionou a decisión, no século XII, por parte do rei Fernando II, para concederlle foro a esta.

Entre os abades non son poucos os que destacaron por ser despois bispos en diversos destinos; no caso concreto de Lérez, durante o mandato de frei Benito Gesto construíuse o retablo do altar maior da igrexa. Este, de estilo barroco, consta de tres corpos: o inferior, con baseamentos de onde arrincan as columnas clásicas de orde corintia; o central, de tres rúas, con cinco imaxes: no centro a do Salvador, e aos lados, a escala máis pequena, outras catro; e o superior, sobre un entaboamento crebado, que é o máis sobrecargado de todos, onde tamén hai imaxes e un frontón curvo partido. A cor dourada contribúe á magnificencia deste retablo, que, como outros dos séculos do barroco, tenta mostrar o poder da Igrexa sobre o mundo infiel e protestante.

San Salvador de LérezVista aérea
San Salvador de LérezFachada da igrexa

Este retablo, no que se atopa a imaxe de san Benito e cuxa obra sitúan algúns a principios do século XVI, e outros, considéranse parte da grande obra artesá e artística que se levou a cabo neste mosteiro. O retablo é unha obra do mundo da contrarreforma que, desde o século XVI, a igrexa católica emprendeu contra as igrexas que xurdiron a partir da revolta luterana. As súas columnas salomónicas, os seus dourados, os seus frontóns partidos, o aparello decorativo e a grandiosidade que inspiran din moito dos intentos por asombrar, como todo a arte barroca, en oposición á sinxeleza e mesmo nudez dos interiores nas igrexas medievais.

Durante a Baixa Idade Media e os séculos modernos o mosteiro de Lérez foi, como outros moitos, centro económico da comarca, dedicando parte das súas moitas propiedades á agricultura e á gandería, aínda que tamén ao comercio, sobre todo de viño e cereal.

San Salvador de LérezInterior da igrexa
San Salvador de LérezDetalle da arcada do claustro

Existe unha pequena capela dedicada a san Benito anterior á igrexa monástica, que estivo en obras entre os séculos XVII e XVIII. O patio, parte do claustro (con dous corpos e arcos de medio punto) e a escaleira principal son do século XVI, segundo a obra El monasteiro de Lérez y su Colegio de Artes, de Crisanto Rial López. Tamén se conservan na actualidade o refectorio, a cociña, a sala capitular, a biblioteca e parte das celas.

Ante a imaxe de san Benito arde constantemente unha lámpada especial que contén o aceite milagroso do santo. Todos os anos, coincidindo coa súa festividade, unha multitude fai cola para recoller o aceite bendicido e milagroso, ao que se lle atribúe a curación de verrugas e outros males da pel.

A fachada da igrexa é sobria, o que fai pensar máis no estilo neoclásico que no barroco, e sobre a porta atópase a imaxe de san Benito nunha fornela.

O mosteiro de San Salvador de Lérez foi declarado Monumento Nacional por Decreto o 21 de xuño de 1946.